تبلیغات

مداحی چیست؟

بیان شخصیت و ماهیت و به طور كلی وصف كردن شخصی خاص را با آویی دلنشین و كلماتی وزین و زیبا را مداحی گویند.شیعیان بر پایه سنتی خاص از دیر باز مدح و منقبت اهل بیت (ع) را جزئی از زندگی دینی و معنوی خود داشته اند و از آنجا كه عظمت و مقام آل الله به حق در خور ستودن و بیان است ارائه این عظمت و جایگاه در قالبهای خاص و منطبق بر نغماتی دلنشین همیشه مورد توجه بوده و خواهد بود.

همه ما ایام محرم را بهترین زمان برای ارائه این هنر روحانی میدانیم و البته در طول سال هم با توجه به اعیاد و وفات و شهادتهای منسوب به اهل بیت (ع) كما بیش با این واژه آشنا هستیم.اما از نظر تاریخی بعد از واقعه جانگداز كربلا برای زنده ماندن فرهنگ عاشورا و حماسه حسینی اهل بیت (ع)بسیار شیعیان را تشویق و ترغیب به سرودن اشعار و ارائه آن با حزن واندوه كردند تا آنجا كه در احادیث مختلف از معصومین (ع) مداحی و ذاكری آل الله دارای اجر و ثواب خاصی در نزد آن بزرگواران بوده است.

لذا این سنت از زمانهای بسیار دور در نهاد و عمق وجود شیعیان قرار داشته و با فرا رسیدن ایام حزن و اندوه اهل بیت (ع) كه اوجش در ایام محرم میباشد متبلور شده و هر ذاكر و مداحیسعی بر آن دارد تا با ارائه اشعاری زیبا و نغماتی دلنشین تر دین خود را به اهل بیت (ع) بخصوص سرور و سالار شهیدان (ع) ادا كند كه ذكر مصیبت امام حسین (ع) و خاندان پاكش در راس تمامی ذكرها برای هر كدام از اهل بیت (ع) قرار دارد و مداح امام حسین (ع) از جایگاه و مقام رفیعی نزد خداوند و معصومین (ع) بر خوردار است.

لذا هنری متیرك كه اینچنین مورد سفارش بزرگان دین ما قرار گرفته است نمیتواند مطلبی سطحی و معمولی تلقی شودو یك نفر برای این كه بتواند پرچم مداحی اهل بیت (ع) را بدستگیرد باید در این راه با توكل به خدا و با توسل به آل الله بسیار تمرین كرده و از تمامی جهات بر این امر مهم احاطه داشته باشد كه با استفاده از این موهبت خدادادی هر چه بیشتر دلهای تشنه عاشقان ولایت علوی (ع) را سیراب كند و توشه ای معنوی در حد كمال برای خود فراهم سازد.

مطلب مهمی كه باید به آن اشاره كرد این است كه فردی كه به مداحی اهل بیت (ع) علاقه دارد و به آن مشغول است همانطور كه مسئولیت خطیری را بر عهده دارد دارای شان و منزلت خاص نزد ائمه معصومین (ع) میباشد كه هر لحظه باید شكر این مطلب را بجا آورد كه به قول یكی از مادحین سر شناس (هر حنجره ای لایق آواز تو نیست یا اباعبدالله )

ویژگیهای یك مداح:

از آنجا كه قرار است به مداحی از منظرهنر نگاهی داشته باشیم و مداح را هنرمند بدانیم.داشتن یك سری از ویژگیهای شخصیتی و ظاهری بسیار مهم و دارای اهمیت فراوان میباشد.

شخصی كه وارد عرصه مداحی میشود ابتدا باید قلب و روحش لبالب از عشق به ائمه معصومین (ع) باشد و با توسل و مدد جستن از این بزرگواران قدم در این راه نهد.تا زمانی كه شور و هیجان و غم و شادی اهل بیت (ع) در وجودمان شعله نكشیده به یقین مداحی موفق نخواهیم شد.لذا زمانی كه خود انسان به این باور رسید كه قلب و روحش برای مدح اهل بیت (ع) تشنه است آن موقع است كه تازه به او اجازه داده شده تا وارد عرصه مداحی گردد و هر كس اگر به درونش مراجعه كند در صورت تمایل به فراگیری مداحی مطمئنا زمانش را خواهد فهمید.

این مطلب را از من به یادگار داشته باشید تا خود اهل بیت (ع) دست كسی را نگیرند و او را در این عرصه مدد نكنند مطمئن باشید شخص با بهترین صدا و بهترین ارائه هم به هیچ جایگاهی نخواهد رسید.

پس اولین گام شناسایی عشق ذاتی و نهفته در وجودمان است كه انشا الله ائمه معصومین (ع) خودشان در وجود همه این شور و هیجان را ایجاد خواهند كرد.

نكته بعدی اینكه مداح به آنچه میگوید باید یقین كامل داشته باشد تا ارائه مطالبش با مهر تائید آل الله همراه باشد كه همانا برای یك مداح مجالس پرشور و حال (البته نه بر حسب ظاهر بلكه واقعا شور و اشتیاق معنوی) همان مهر تائید بر كارنامه او خواهد بود.

به طور كلی آنچه از دل براید لاجرم بر دل نشیند.

اگر میخوانیم كه استاد بزرگوار جناب شیخ جعفر شوشتری (ره) با آن شور و هیجان حسینی (ع) مجالسشان را برگزار می نمودند با اینكه در زمان این بزرگوار سیستمهای صوتی و از این دست وسایل موجود نبوده همه و همه ثمره تراوشات قلبی این عزیز میباشد.كه به گفته تاریخ وقتی ایشان مجلسی در صحن امام حسین (ع) برگزار میكردند بدون سیستم صوتی شاید جمعیتی حدود هزار نفر همه به وضوح صدای این بزرگوار را استماع میكردند و شور و هیجان معنوی خاصی بر جمع حكمفرما میشد.

بنا براین مداح هر چه میگوید خودش باید تصویر آن گفته ها را از جلوی چشمانش گذر دهد و كاملا موضوع را برای خودش حلاجی كرده باشد و بدون هیچ ابهامی و با اشراف كامل شروع به برگزاری مراسم مورد نظر نماید كه تنها و تنها راه فهم مطالب از طرف مستمعین درك و فهم صحیح خود مداح از موضوعی است كه ارائه میدهد.

یك مداح از آنجا كه همیشه در برابر دیدگان مستمع قرار دارد و از احترام خاصی بین اقشار مختلف مردم بر خوردار است كه خود این موضوع بیانگر لطف اهل بیت (ع) میباشد باید همواره الگوی بسیار خوبی بالاخص برای نسل جوانی كه به مجالسش می آیند و یا حتی او را دورادور میشناسند باشد.

به حمد الله طی چندین سال گذشته علاقه وافری در نسل جوان برای حضور در مجالس مذهبی بوجود آمده كه جای بسی شكر و سپاس از خداوند متعال دارد.

مداح به عنوان پاسدار فرهنگ ولایت به هیچ وجه حق ارائه نظر شخصی و یا ایراد مطالب خرافه كه توهین به مقام شامخ ائمه معصومین گردد(ع) را ندارد و تنها واقیعتها را با توجه به مجلس مورد نظر ارائه دهد بدون هیچ كم و كاستی كه به گفته مولا علی (ع) دو دسته هستند كه واقعا به اسلام و اهل بیت (ع) ضربه میزنند 1) دشمنان 2) غلو كنندگان لذا به شدت از انتشار مطالب خلاف واقع و دور ار ذهن كه هیچ سند معتبری ندارد و به طور كل وجود خارجی نداشته اجتناب كند.به همین دقت نظر هاست كه مادحین در بین خاندان پیغمبر(ص) همیشه از جایگاه رفیعی برخوردار بوده اند.

همانطور كه مطلبی كه از زبان یك مداح جاری میشود در ذهن مستمعین كاملا نقش می بندد متاسفانه اگر مداح بنا به هر دلیل مقدار كمی از مسیر اصلیش منحرف شود شاهد خواهد بود كه بعد از مدت كوتاهی این انحراف چند درجه ای جزیی كه شاید برای خود مداح زیاد حائز اهمیت نبوده تبدیل به یك بدعت و یا حتی فرهنگ غلط می گردد كه تمامی عواقب دنیوی و اخروی بوجود آمده همه بر عهده او خواهد بود.

پس یك مداح از نظر ادبیات گفتاری.طرز پوشش.طرز برخورد در روابط اجتماعی و......باید دقیق و حساس باشد تا بتواند الگوی بسیار ایده آلی برای مستمعین خود و كسانی كه در مجالسش حضور میابند باشد كه انشالله اجر و پاداش این عمل را بطور كامل بدست آورد.

این یك اصل است كه مستمعین صرفا به صدای خوش یك مداح در مجلسش حضور پیدا نمیكنند بلكه این ویژگی یكی از چندین ویژگی مهمی است كه باعث پیشرفت یك مداح میشود.

ادب و احترام به مستمعین و پیش كوستان و نحوه برخورد صحییح با اقشار مختلف جامعه حتی با مخالفینش باید طوری باشد كه در اذهان همه آنانی كه وی را میشناسند نقش ببندد و همیشه به غیر از صوت دلنشیشنش از صفات حسنه او نیز یاد كنند.

مطالعه زندگی تك تك ائمه معصومین (ع) به درك صحییح و فهم مطلوب در راستای متعالی كردن این ویژگیها كمك شایانی خواهد كرد و بهترین مرجع مطالعه و تحقیق در رابطه با پیاده كردن این صفات و شاخصه ها همانا مطالعه زندگی اهل بیت (ع) میباشد.

در انتهای این مطلب ذكر این نكته را ضروری میدانم كه یك مداح تمام و كمال كسی است كه وجودش را وقف اهل بیت (ع) نماید و نه برای مزد و نه برای مطرح شدن و نه برای خود نمایی و .......غیره به مداحی ادامه دهد كه تمامی این مسائل اگر به طور كاملا قلبی و فقط برای رضای خدا و ائمه معصومین (ع) باشد با عنایت خود این بزرگواران به وقوع خواهد پیوست و قاعدتا هیچ فرد عاقلی لذت واهی و بیهوده را به لذت ابدی و جاری كه خود اهل بیت (ع) عنایت نمو ده اند تر جیح نخواهد داد

شناخت صدا:

بعد از آنکه مختصری در رابطه با شرایط درونی و ظاهری یک مداح صحبت کردیم حال میخواهیم تعریفی از صدا را داشته باشیم.

یک مداح بعد از گذراندن شرایط ابتدایی و اصلی کار که در مبحث قبل اشاره شد باید دارای صدای خوش و گیرا و جاذب باشد.یعنی بدون داشتن یک چنین صدایی هرگز نمیتوان مخاطبی را جذب کرد یا مجلسی را اداره نمود.

به طور کلی تعریف صدا عبارتست از برخورد دم و بازدم هوای درون ریه ها که با برخورد با تارهای صوتی حنجره ایجاد میشود.که حجم صدا .بلندی صدا.قابلیت ارتعاش صدا همگی به این دو فاکتور دم و بازدم و کیفیت تارهای صوتی هر شخص بستگی دارد.

کسانی که صداهای خوب دارند تارهای صوتی خوبی دارند که میتوانند با مانور روی تارهای صوتیشان اصوات و کلمات را زیباتر از بقیه ادا کنند.

کسی که در عرصه مداحی پا میگذارد باید از این موضوع مطمئا باشد که دارای صوت زیبایی هستندالبته هر صدا و آوایی مناسب مداحی نیست که در قسمتها بعدی به آن اشاره خواهیم کرد.

صدای یک مداح باید صدایی باشد شفاف.با حجم و گستره زیاد تا اندازه ای بم و دارای فاکتور حزن و اندوه که این اضافه کردن حزن و اندوه خود مبحث مفصلی است که بعدا به آن اشاره خواهد شد.

بهترین راه برای تشخیص یک صدای خوب برای مداحی آنست که نزد استاد این هنر تست صدایی داده شود تا استاد بر پایه آنالیز صدای شخص که مبتنی بر فاکتورهایی است که اشاره شد به یقین بگوید که این صدا قابلیت هنر مداحی را دارد یا خیر؟

البته در این قسمت اساتید نگاهی بر خام بودن جنس صدا ندارند بلکه زنگ صدا و ضرب آهنگ صدا را مورد توجه قرار میدهند چون خام بودن صدا بعدا بر اثر تمرین و مداومت حل خواهد شد.

تست صدا به این دلیل مهم است که با انجام آن مشخص میشود که هنر آموز در چه مرحله ای قرار دارد و استاد باید از چه قسمت از تمرینات صدا سازی شروع نماید.

بطور کلی داشتن صدای خوب ویژگی است که خود شخص به استانداردش پی میبرد و توصیه میشود فقط در صورت رعایت موازین قبلی و در صورت اطمینان از یک صوت و لحن خوب به نزد استاد هنر مداحی بروید چون در غیر اینصورت به هیچ وجه ثمری برای شما در بر نخواهد داشت.

اگر در وضعیت الان جامعه مداحی صداهایی با آواهای نا خوش و خشن و غیر اصولی میشنویم همگی به دلیل عدم رعایت اصل پالایش صدا و عدم صدا سازی توسط استاد مداحی است که یک چنین فجایعی را در جامعه مداحی به بار می آورد.

در قدیم مداحان به نام و صاحب سبک عملا خودشان اساتید موسیقی سنتی بوده اند و با شناختی که از دستگاهها و ردیفها و آواها و نغمات داشتند مبادرت به مداحی مینمودند که به همین دلیل سبکها و آثار جاودانی از خود به جای میگذاشتند.

در اینجا داستانی از مداح با اخلاص و نامی اهل بیت (ع) مرحوم حاج محمد علامه (ره) برایتان نقل میکنم تا گواهی بر نوشته های این حقیر باشد.

مرحوم علامه نقل میفرمودند:

روزی شخصی برای یادگیری اصول مداحی نزد من آمد.بعد از مدتها آموزش و تمرین دقت کردم و دیدم هیچ پیشرفتی در صدای این شخص بوجود نیامده با اینکه از ابتدا به آن شخص متذکر شده بودم که شما صدای لازم برای مداحی را ندارید.

ولی چون شخص مورد نظر با اصرار فراوان مجددا در خواست خودش را تکرار نمود مجبور شدم به طور عملی و فنی به ایشان بفهمانم که این هنر برای صدای شما مناسب نیست.

خلاصه روزی او را به کناری کشیدم و مخفیانه به اوگفتم:فلانی هدفت از یادگیری مداحی چیست؟

او گفت:ابراز ارادت به اهل بیت (ع) اللخصوص امام حسین (ع).

به او گفتم :اگر از ته قلب منظورت ابراز ارادت است به نظر من شما چایی ریز دم و دستگاه امام حسین (ع) بشوید بهتر است که در امر ارادت و نوکری امام حسین (ع) هیچ تفاتوتی بین کارهای انجام شده نیست و فقط نیت خالص و از ته قلب ملاک است.شما برای مداحی ساخته نشده اید.

مرحوم علامه میفرماید:بعد از حرفهای من آن شخص پذیرفت و شاهد بودم در سالهای بعد و مراسمات اهل بیت (ع) با چنان ارادتی در آبدار خانه حسینیه مشغول بود که شاید بسیاری از مداحان همانند من حقیر یک چنین ارادت قلبی محکم و قوی را در دل نداشتیم.

با ذکر این داستان میخواستم به این مسئله تاکید داشته باشم که مداح ابزار و وسیله اش صدا و آوای خوش اوست.در غیر اینصورت نه تنها مانع جذب مخاطب خواهد شد بلکه باعث گریزان کردن مردم از محیطهای مذهبی نیز میگردد که مسئولیتش به عهده شخص مداح خواهد بود.

توجه:مراجعه به یک استاد هنر مداحی بسیار مورد تاکید است تا در پرتو راهنمایی استاد در امور مختلف ائم از صدا سازی و پرورش صدا و معرفی کتب و مرجع های مختلف و رفع اشکال بتوان به نحو شایسته مداحی کرد.برادارنه خدمت دوستان خودم عرض کنم از پیگیری این هنر بدون وجود استاد جدا خودداری نمائید البته اگر به دنبال متبلور کردن این هنر روحانی در وجود خود هستید.

ولی اگر بخواهید به طور تصادفی و گذرا بخوانید که آن را به هیچ وجه مداحی حرفه ای نمیتوان نامید تصمیم اول و آخر به عهده خود شماست.

گرفتگی صدا درمداحان حرفه ای

افرادی که حرفه آنها مداحی است، باید بیش از افراد معمولی به حفظ و سلامتی صدای خود توجه کنند. چنانچه فردی در مواقع سرماخوردگی، استراحت صوتی را رعایت نکند و با شدت و بلند صحبت کند، باعث خونریزی های کوچک در تارهای صوتی می شود که این تغییرات به تدریج به علت رعایت نکردن بهداشت حنجره، به گره صوتی تبدیل می شود که نیاز به عمل جراحی دارد.

تعداد کمی از مداحان در ساعات استراحت و پس از مراسماتشان از سیگار استفاده می کنند که بسیار مضر است زیرا بیشترین آسیب تارهای صوتی در مواقع خستگی و خشکی مخاط پوششی تارهای صوتی رخ می دهد که توصیه می شود با مصرف آب، باعث افزایش رطوبت و لطافت تارهای صوتی شوند و از آسیب های متعدد در امان باشند. اما چندکلامی با آنهایی که می خواهند صدای حرفه ای داشته باشند: صدای حرفه ای دارای شرایط خاصی از نظر فیزیولوژی و آناتومی تارهای صوتی و همچنین توانایی های ویژه است که پس از بررسی های دقیق با تمرینات صحیح می توان این توانایی را افزایش داد. در غیر این صورت، صرفا به دلیل یک میل و تفکر احساسی و تمرینات ناصحیح و غیراستاندارد توانایی ذاتی و اصلی حنجره مختل شده و تغییرات غیرقابل جبرانی در تارهای صوتی ایجاد می کند. نکته دیگر این که بعضی افراد با تقلید صدای مداحان حرفه ای در زمان کوتاهی کیفیت صدای واقعی خود را از دست می دهند که این اتفاق در بعضی مداحان آماتور دیده شده است.

چند نکته

۱.دخانیات تارهای صوتی را تحریك می كند و فریاد كشیدن و صحبت كردن با صدای بلند در مناطق پر سر و صدا بسیار برای انسان مخصوصا مداحان زیان دارد.

۲.به میزان کافی آب بنوشید .

۳.در روز چند بار به تارهای صوتی‌تان استراحت بدهید و به قول معروف "چُرت صوتی" ‌بزنید به ویژه در اوقاتی که بیش از حد از صدایتان کار کشیده‌اید. به عنوان مثال مداحان باید درطول ساعات استراحت پس از مداحی یا تمرین سنگین باید از حرف زدن اجتناب کرده و سعی کنند به جای صحبت بی‌وقفه با همکاران و دوستان، اندکی به تارهای صوتی‌شان مجال استراحت بدهند.

۴.سیگار نکشید، سیگار به میزان فوق‌العاده‌ای خطر بروزسرطان حنجره را افزایش می‌دهد، حتی استنشاق دود سیگار اطرافیان می‌تواند منجر به آزردگی تارهای صوتی شود.

۵.

ازصدای خود به طور افراطی کار نکشید. از فریاد کشیدن و بلند بلند صحبت کردن مداوم بپرهیزید. اگر به طور مداوم در گلویتان احساس خشکی و خستگی می‌کنید و یا صدایتان دورگه، گرفته و یا زمخت شده، نشانه‌ای هشدارآمیز محسوب می‌شود مبنی بر آنکه باید در بکارگیری صدایتان بیش از پیش اصول ایمنی را رعایت کنید. در واقع گرفتگی دائم صدا نوعی علامت هشداردهنده است.

از آنجا که مداحی نیز از دیدگاه فنی یک نوع آواز مذهبی است بنابر این تسلط یک مداح بر اکثر دستگاهها و آوازها و ردیفهای موسیقی سنتی بسیار در پیشبرد این هنر موثر خواهد بود.

بنابر این در این مبحث به معرفی تئوری دستگاههای آواز خواهیم پرداخت و بطور مثال و فقط برای آشنایی عزیزان قسمتهایی از آواز افشاری که توسط پیر غلام اهل بیت مرحوم ایزدی خوانده شده را برای استفاده دوستان قرار خواهیم داد.

موسیقی سنتی ایرانی دارای هفت دستگاه و پنج آواز میباشد . هفت دستگاه وسعت و استقلال از خود دارند اما پنج مجموعه دیگر كه از خود مستقل نمیباشند آواز نامیده میشونددر گذشته به همگی اینها مقامات دوازده گانه میگفتند . چهار آواز از این پنج آواز در دستگاه شور و یكی در همایون میباشد .

هر دستگاه تعدادی گوشه دارد كه گوشه ها از خود استقلال ندارند.. تعداد گوشه ها به حدود 230 گوشه میرسد .از آنجا كه 7 نت اصلی وجود دارد . بنابراین هر دستگاه میتواند هفت گوشه اصلی نیز داشته باشد . كه هر گوشه بر یك نت بخصوص تاكید دارد . ( درآمد)

۱- دستگاه شور ( ۱۵گوشه )

این دستگاه به دلیل تنوع از دستگاههای بسیار مهم است و اغلب حزن انگیز است

آواز ابوعطا شامل۹ گوشه

آواز بیات ترک ( یا بیات زند ) شامل ۱۲ گوشه

آواز دشتی شامل ۹ گوشه

آواز افشاری شامل ۹ گوشه

۲- دستگاه همایون شامل ۱۲ گوشه

آواز اصفهان شامل۱۱ گوشه

۳ - دستگاه سه گاه ( ده گوشه )

۴ - دستگاه چهارگاه ( ده گوشه )

۵ - دستگاه راست پنجگاه ( ۱۴ گوشه ) ( از دستگاههای قدیمی موسیقی ایرانی و مشابه ماهور )

۶ - دستگاه نوا ( ۱۴ گوشه )

کی از دلایل مهم در مناسب خوانی آشنایی با اشعار تعلیمی در ردیف آوازی است. همچنین آشنایی با زمان مناسب برای هر دستگاه و آواز نیز مهم است. مثلا اینگونه نقل می کنند کهآواز دشتی مناسب برای غروب و عصر ، دستگاه سه گاه قبل از طلوع آفتاب و دستگاه چهارگاه به هنگام طلوع آفتاب و ... می باشد

۱)

دستگاه شور : شور آوازى است که موردپسند عمومى است و شور از جذبه و لطف خاصى برخوردار است که بسیار شاعرانه و دلفریب است. آواز شور ریشهٔ عمیقى در فرهنگ ایرانى دارد که بیانگرعرفان ایرانی و اسلامی است.

۲)

آواز افشاری : افشاری ، آواز متأثرکننده و دردناک است که سخن از درد و اندوه درونى دارد. آواز مناجات و راز و نیاز با معبود یگانه میباشد. افشاری آوازی تامل برانگیز است که انسان را به فکر وا می دارد و شاید به همین دلیل از این آواز برای خواندن مناجات استفاده میشود

۳)

آواز دشتی : این آواز را آواز چوپانى نیز نامیده‌اند. این آواز با آن که غم‌انگیز و دردناک است؛ در عین حال بسیار لطیف و ظریف است. غم و حزنی که در آواز دشتی وجود دارد می تواند ناشی از فراق یار ، رنج و سختی زمانه و ... باشد. در خواندن این آواز احساس نقش مهمی را ایفا می کند

۴)

آواز ابوعطا : انسان با گوش دادن به ابوعطا کمی به فکر فرو می رود و به مسائل فلسفی پیرامونش می اندیشد. به این ترتیب تا اندازه ای می توان نتیجه گرفت, کسانی که بیشتر به آواز ابوعطا علاقه دارند و آن را بیشتر از سایر دستگاهها گوش می دهند گوشه گیر تر هستند.

۵)

دستگاه ماهور : ماهور آوازى است با وقار و ابهت و شوکت خاصى به شنونده القا مى‌کند و آهنگ‌ساز براى بیان شجاعت‌ها و دلیرى از این آواز استفاده مى‌کند. ماهور چون قرین موسیقى فرنگى است، بین جوانان جایگاه خاصى دارد. اما در مجموع آواز ماهور طرب‌انگیز و شاد مى‌باشد

۶)

آواز بیات ترک : مانند ابوعطا مورد توجه عامه است و در ملودی های عرفانی مورد استفاده قرار می گیرد و در وصل به معبود توانایی زیادی دارد

۷)

دستگاه سه گاه : آواز سه‌گاه ریشهٔ کاملاً ایرانى دارد. البته سه‌گاه در میان ترک‌ها استعمال زیادى دارد و آنها در خواندن این آواز مهارت زیادى دارند. اما فارسى‌زبان‌ها آن را طور دیگرى مى‌خوانند. در هر دو، آواز با حزن و اندوه همراه است و با تأثیر و تألم بسیار همراه است

۸)

دستگاه همایون : همایون آوازى است باشکوه و مجلل، آرام و در عین حال بسیار زیبا و دلفریب.، همایون ناصحى است مشفق و مهربان که با کمال شرم و آزرم با مستمعین خود مکالمه و درد دل مى‌کند و با بیانى شیوا چنان نصیحت مى‌کند و پند مى‌دهد که هیچ سخنران را این مهارت و استادى نیست

۹)

آواز بیات اصفهان : بیات اصفهان از آوازهاى قدیم ایرانى است. آوازى است جذاب و گیرا ؛ این آواز ریتمى بین شادى و غم دارد

۱۰)

دستگاه چهارگاه : چهارگاه را می توان دستگاهی محسوب کرد که مانند پیری فرزانه دارای روحی بلند و عرفانی است و احساسات عالی انسانی را در کنار خصایص و محسنات انسانی صبور و شکیبا دار است.از ناکامی ها و نا امیدی ها اشک غم می ریزد و در شادی ها و خوشی ها اشک شوق و سرور. این دستگاه، بهترین گزینه برای ساخت قطعات حماسی است به طوریکه به زیبایی می تواند حالت شوق و افتخار وصف ناپذیری را در شنونده بوجود آورد.

۱۱)

دستگاه نوا : آوازى است در حد اعتدال که آهنگى ملایم و متوسط دارد، نه زیاد شاد و نه زیاد حزن‌انگیز. نوا را آواز خوب گفته‌اند . معمولاً اشعار عارفانه مثل اشعار حافظ را براى نوا انتخاب مى‌کنند که تأثیر بسیار زیادى در شنونده ایجاد مى‌کند.


نکاتی پیرامون صدا


* خمیر و جوهره صدا باید در وجود انسان باشد به عبارت دیگر داشتن صدای خوب ذاتی است و با تمرین صدای انسان خوب نمی شود بلکه تمرین می تواند صدای خوب را آماده کند. نکته قابل تامل اینکه :

صدای خوب با علاقه بدست نمی آید!


البته یک سری افراد صدای متوسطی دارند که دارای نوسانات است ، این گونه افراد اگر تمرین مستمر داشته باشند در آینده موفق خواهند بود.

آمار صدای خوب در افراد


70 درصد افراد داراری صدای متوسط هستند.

15 درصد داریا صدای خیلی خوب هستند.

15 درصد از افرا هم صدای کاملا ضعیفی دارند.


نکته: اگر کسی روی صدای خود کار کرد ولی بعد از مدتی تمرین را رها کرد ، صدای اولیه او از بین خواهد رفت حتی از قبل تمرین هم بدتر خواهد شد.


تقسیمات صدا:


1-صدا از نظر حجم :

2- صدا از نظر گام

3- صدا از نظر جنس

4- صدا از نظر فرم


حجم : صدا یا قوی است یا ضعیف. نکته: با تمرین نمی توان صدای ضعیف را قوی کرد بلکه این مورد هم ذاتی است .

گام: صدا قابلیت این را دارد که در شش پرده صوتی خود را ایجاد نماید که به هر کدام از این شش پرده گام گفته می شود.

شش گام در صدا: شروع 1 و 2 - توسط 3 و 4 - اوج 5 و 6.

جنس : صدای افراد یا زیر است یا بم.


نکته: قالب های مداحی افراد بسته به زیر یا بم بودن صدایشان دارد لذا تقلید در قالب ها باید براساس جنس صدا صورت بگیرد.


مراحل تقلید در مداحی:


1- مرحله اول : تقلید محض از قالب مداح دیگرکه شامل تقلید از شعر ، سبک ، آهنگ و حتی مکث و شروع می شود.

2- مرحله دوم: تقلید آهنگین یعنی آهنگ مداح مورد نظر تقلید می شود.

3- مرحله سوم: تقلید از نغمه ها و آواها و لحن با علاوه اینکه بتوان ددو مرحله قبل را به خوبی تقلید کند.

4- مرحله چهارم: تقلید ترکیبی یعنی تقلید از لحن و آواهای مداحان مختلف همزمان در مداحی


اگر این چهار مرحله به خوبی پیش رفت( که نشانه آن این است که اگر کسی به مداحی شما گوش کرد نفهمد که از چه کسی تقلید کردی) از تقلید خارج شده و شخص می تواند لحن مختص به خود دشاته باشد و از کس دیگری تقلید نکند.

(جالبه آقا سید مهدی گفت من بعد از 12 سال مداحی به تازگی دارم از مرحله چهارم عبور می کنم! قابل توجه مداحان آماتور و تازه وارد)

وقت مناسب مداحی


17 تا 20 زمان بسیار مناسب

25 به بالا اگر کسی روی صدایش کار کرده باشد امیدی هست و الا کاری برایش نمیشه کرد!


اما صداهای کارکرده در 25 تا 35 سالگی داری اوج است و مانور صدا بسیار بالاست و در 35 تا 55 موقع فرود صداست.


فرم: صدا از حیث فرم یا خام است یا پخته


وِزگی های صدای پخته:

1- از نظر حجم و پر بودن کامل است و شش گام صوتی را داراست و در صورت نیاز می توان بر جنس صدا مسلط شود.


جالب است که 60 درصد مداحان صدایش پخته نیست و به کمک اکو و باند مداحی میکنند!

2- صداهایی که زود از کار نمافتند.

3- صدا در اوج و فرود یکسان است.

4- در مواقع خستگی و مریضی از کار نیافتد.


تکالیف جلسه اول:


1- حفظ شعر به هر کجا نگرم ... سروده غلامرضا سازگار

2- خواندن شعر هر روز به مدت یک ربع الی بیست دقیقه

3- رعایت شش گام در خواند شعر ( بیت اول گام اول بیت دوم گام دوم و....)

آموزش فنون زیبای صوت و لحن درهرنوع خوانندگی اینجا را کلیک نمایید